Niezapłacona faktura - jak odzyskać pieniądze

Termin płatności minął trzy tygodnie temu. Kontrahent najpierw obiecywał przelew „do końca tygodnia”, potem przestał odbierać telefon. Faktura wisi w systemie, a Ty zaczynasz kredytować cudzy biznes własnymi pieniędzmi. To jeden z częstszych problemów, z jakimi przedsiębiorcy i osoby prywatne zgłaszają się do kancelarii.

Dobra wiadomość: prawo daje wierzycielowi konkretne narzędzia, od odsetek naliczanych z mocy ustawy, przez nakaz zapłaty, po egzekucję komorniczą. Poniżej znajdziesz przegląd kolejnych kroków, które pozwalają odzyskać pieniądze z niezapłaconej faktury.

Odsetki naliczasz od pierwszego dnia opóźnienia

Zgodnie z art. 481 Kodeksu cywilnego (KC) odsetki za opóźnienie należą się wierzycielowi za sam fakt nieterminowej zapłaty. Nie musisz wykazywać szkody ani udowadniać, że dłużnik ponosi winę za opóźnienie. Odsetki liczysz od dnia następującego po terminie płatności wskazanym na fakturze lub w umowie.

Z kolei art. 476 KC rozróżnia opóźnienie i zwłokę, czyli sytuację, w której dłużnik nie płaci z przyczyn, za które odpowiada. Dla samego naliczania odsetek wystarczy opóźnienie, natomiast zwłoka otwiera dodatkowo drogę do dochodzenia odszkodowania.

Jeżeli obie strony są przedsiębiorcami, w grę wchodzą jeszcze dwa narzędzia z ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych: wyższe odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych oraz zryczałtowana rekompensata za koszty odzyskiwania należności w równowartości 40, 70 lub 100 euro od każdej niezapłaconej faktury, zależnie od jej kwoty. Rekompensata należy się bez wezwania i bez wykazywania kosztów.

Wezwanie do zapłaty: pierwszy formalny krok

Zanim sprawa trafi do sądu, wyślij dłużnikowi pisemne wezwanie do zapłaty, najlepiej listem poleconym za potwierdzeniem odbioru. Skuteczne wezwanie zawiera:

• numer i datę faktury oraz kwotę należności głównej,
• sposób wyliczenia odsetek za opóźnienie,
• termin zapłaty i numer rachunku bankowego,
• informację o skierowaniu sprawy do sądu w razie braku płatności.

Wezwanie pełni dwie funkcje. Po pierwsze, często działa mobilizująco: dłużnik widzi, że sprawa nabiera formalnego biegu. Po drugie, dokumentuje próbę polubownego rozwiązania sporu, o którą sąd zapyta. Wsparcie z zakresu prawa cywilnego na tym etapie pozwala uniknąć błędów, które później osłabiają pozycję procesową.

Pozew o zapłatę i nakaz zapłaty

Jeśli wezwanie nie przyniesie efektu, kolejnym krokiem jest pozew o zapłatę. W wielu sprawach sąd wydaje nakaz zapłaty bez przeprowadzania rozprawy, co skraca postępowanie. Gdy dysponujesz fakturą zaakceptowaną przez dłużnika albo pisemnym uznaniem długu, podstawą może być postępowanie nakazowe uregulowane w art. 485 Kodeksu postępowania cywilnego (KPC). W pozostałych przypadkach w grę wchodzi postępowanie upominawcze.

Sprawy o zapłatę można też kierować do elektronicznego postępowania upominawczego, czyli e-sądu. Co ciekawe, wydział obsługujący EPU dla całego kraju działa właśnie w Lublinie: e-pozwy z całej Polski rozpoznaje Sąd Rejonowy Lublin-Zachód.

Egzekucja komornicza, gdy dłużnik dalej nie płaci

Prawomocny nakaz zapłaty lub wyrok zaopatrzony w klauzulę wykonalności to tytuł wykonawczy, z którym kierujesz wniosek do komornika. We wniosku wskazujesz znane Ci składniki majątku dłużnika: rachunki bankowe, wynagrodzenie, wierzytelności, ruchomości czy nieruchomości. Przemyślany wybór sposobów egzekucji realnie wpływa na szanse odzyskania pieniędzy, dlatego na etapie postępowania egzekucyjnego doświadczenie pełnomocnika również ma znaczenie.

Przedawnienie: termin, który działa na korzyść dłużnika

Roszczenia związane z prowadzeniem działalności gospodarczej przedawniają się co do zasady z upływem trzech lat, zgodnie z art. 118 KC, przy czym koniec terminu przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego. Dla niektórych roszczeń obowiązują terminy krótsze: przykładowo roszczenia z umowy sprzedaży zawartej w ramach działalności sprzedawcy przedawniają się po dwóch latach na podstawie art. 554 KC. Po upływie przedawnienia dłużnik może skutecznie uchylić się od zapłaty, dlatego odkładanie windykacji na później bywa kosztowne.

W jednej ze spraw prowadzonych przez kancelarię dłużnik przez kilka miesięcy nie reagował na telefony ani wiadomości wierzyciela. Dopiero wezwanie do zapłaty przygotowane przez pełnomocnika, z wyliczeniem odsetek i jasnym wskazaniem dalszych kroków procesowych, otworzyło rozmowy o uregulowaniu należności. Każda sprawa wymaga indywidualnej oceny, ale formalna korespondencja prowadzona przez prawnika jest zwykle odbierana inaczej niż kolejny monit od kontrahenta.

Podsumowanie

• Odsetki za opóźnienie naliczysz od dnia następującego po terminie płatności, bez wykazywania szkody (art. 481 KC).
• Wezwanie do zapłaty porządkuje roszczenie i nierzadko kończy sprawę bez udziału sądu.
• Faktura zaakceptowana przez dłużnika lub uznanie długu mogą otworzyć drogę do nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym.
• E-sąd pozwala dochodzić zapłaty online, a jego wydział działa w Lublinie.
• Tytuł wykonawczy kieruje sprawę do komornika, a trafne wskazanie majątku dłużnika zwiększa szanse egzekucji.
• Pilnuj terminów przedawnienia: dla przedsiębiorców zwykle trzy lata, a przy sprzedaży nawet dwa.

Kontrahent nie płaci Ci faktury w Lublinie? Przygotuję wezwanie do zapłaty, poprowadzę sprawę o nakaz zapłaty i egzekucję należności. umów konsultację.

Treść ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.